Τα τελευταία χρόνια –ενδεχομένως οι περισσότεροι θα το έχουμε παρατηρήσει- κυκλοφορούν στην αγορά κάποιες μικροσυσκευές, οι οποίες, κατά τους ισχυρισμούς των προωθητών τους, μειώνοντας την κατανάλωση του ηλεκτρικού ρεύματος στα σπίτια μας, εξοικονομούν ηλεκτρική ενέργεια, με ευνόητο όφελος στον λογαριασμό της Δ.Ε.Η.
Και μόνο αυτός ο ισχυρισμός –ιδιαίτερα μέσα στα πλαίσια των σύγχρονων οικονομικών προβλημάτων που μαστίζουν όλο τον κόσμο- γίνεται ιδιαίτερα προκλητικός και έλκει την προσοχή μας.
Αν δε σε αυτό, προσθέσουμε το γεγονός ότι η προώθηση των προϊόντων αυτών γίνεται και με την βοήθεια video, τα οποία «αποδεικνύουν» την αλήθεια των ισχυρισμών αυτών, είναι εύκολο να αντιληφθούμε ότι ο υποψήφιος αγοραστής, είναι εντελώς "ανυπεράσπιστος" απέναντι σε έναν πωλητή που απλά του λέει:
«Εγώ δεν σου πουλάω «φούμαρα», κοίτα και μόνος σου…..» Ο μύθος:
Πράγματι, η τοποθέτηση αυτής της «θαυματουργής» συσκευής σε μια πρίζα στο σπίτι αρκεί για να μειώσει το ρεύμα – που μετράται με ένα πολύμετρο- κατά μερικά* Ampere.
{*Ανάλογα με την συσκευή, από μερικά δέκατα έως μερικά Ampere.}
Οπότε, αφού μειώνει το ρεύμα που καταναλίσκει η εγκατάσταση, κατά συνέπεια μειώνει και τον λογαριασμό μας. Αρκεί να αγοράσουμε την συσκευή, να την βάλουμε σε μια πρίζα και θα αρχίσουμε –από εκείνη κι’ όλας την στιγμή- …. να πληρώνουμε λιγότερο ρεύμα στην Δ.Ε.Η!!!
Είναι τόσο εύκολο να το καταλάβει ο καθένας!
Αν π.χ. το ρεύμα, για χρονικό διάστημα 2 ωρών, μειώνεται κατά 2 Α τότε η ενέργεια που αντιστοιχεί σε αυτό είναι:
2 Α x 230V x 2 h= 920 Watt h= 0,92 k Watt h.
Και αυτήν την ενέργεια…..
δεν την πληρώνουμε πλέον στη ΔΕΗ!!!!
Καταναλίσκουμε λιγότερη ενέργεια, χωρίς να μειώνουμε στο ελάχιστο τις δουλειές που κάνουμε, γιατί αυτή η θαυματουργή μικροσυσκευή, έχει την ικανότητα να αποθηκεύει ενέργεια και μετά να την αποδίδει στα τροφοδοτούμενα φορτία, και έτσι δεν την αντλούμε από την ΔΕΗ, και αυτό είναι φανερό:
Η λάμπα φθορισμού που χρησιμοποιούμε εξακολουθεί να φωτίζει το ίδιο δυνατά, αλλά …..το ρεύμα που καταναλίσκει είναι λιγότερο!!!
Άρα το πράγμα είναι αυταπόδεικτο!!!
Η πείρα της ζωής:
Μοναδική άμυνα του υποψήφιου αγοραστή είναι η καταφυγή στην λαϊκή θυμοσοφία:
«Όπου ακούς πολλά κεράσια, κράτα μικρό καλάθι!»
«It’s too good, to be true!”
Αλλά όταν έχεις τον πωλητή να διανθίζει με «επιχειρήματα» αυτό που βλέπουν τα μάτια σου, η λαϊκή σοφία χάνει την μάχη!
Και τότε έρχεται και το τελευταίο επιχείρημα – που ταιριάζει τόσο καλά- :
«Μα ακριβώς , επειδή αυτή η συσκευή , ενσωματώνει την τελευταία λέξη της ψηφιακής τεχνολογίας, μπορεί να είναι τόσο μικρή αλλά και αποτελεσματική. Βέβαια αυτό κοστίζει κάπως (30, 50, 60, 90 Ευρώ), όμως αυτό το κόστος, είναι μηδαμινό εμπρός στην οικονομία που επιτυγχάνει!»
Οπότε μένει η «Πείρα της ζωής», να σε κοιτάζει θλιμμένα από την «γωνία», να βάζεις το χέρι στην τσέπη και να αποκτάς –επιτέλους! – κάτι που θα σε βοηθήσει να πάρεις λίγο από «το αίμα σου πίσω»…..!!
Τα παραπάνω δεν είναι σενάριο, είναι η πραγματικότητα που βίωσε ένας πολύ μεγάλος αριθμός από συνανθρώπους μας που έπεσαν «θύματα» των «περίτεχνων» ανακριβειών μιας «καμπάνιας», η οποία, χρησιμοποιώντας μισές αλήθειες, αναμεμιγμένες με αρκετή «πιασάρικη» ορολογία και "δημιουργική" φαντασία, τους έπεισε να προβούν σε μια -εν αγνοία τους- εξαιρετικά άνιση συναλλαγή.
Μια συναλλαγή που καταλήγει να είναι αποκλειστικά και μόνον προς όφελος των προωθητών της συσκευής.
Τα "θύματα" πολλά (χιλιάδες ίσως) μεταξύ των συμπολιτών μας, και μάλιστα -"κατά προτίμηση"- μεταξύ αυτών, που δεν είχαν κάποιο ιδιαίτερο τεχνικό "εφόδιο" για να «αντισταθούν» στην σαγήνη του «καλλικέλαδου» προωθητή!
Η θεωρία:
Για να αποκαλυφθεί που ευρίσκονται οι ανακρίβειες, τα σφάλματα και οι τόσο "βολικές" μισές αλήθειες αυτής της καμπάνιας προώθησης του συγκεκριμένου προϊόντος, θα χρειαστεί να δούμε κάποια θεωρητικά ζητήματα της φύσης του ηλεκτρισμού -και όχι μόνον.
{Στους στόχους του άρθρου -δεδομένου ότι δεν απευθύνεται σε ηλεκτρολόγους- είναι να μην γίνει πολύ βαρετό και δυσνόητο!}
Κατ΄ αρχήν να θέσουμε κάποιες βασικές αρχές –που για λόγους οικονομίας- θα τις δούμε «αξιωματικά» (δηλαδή χωρίς απόδειξη):
Α. Για την ενέργεια:
1. Η ενέργεια δεν παράγεται εκ του μηδενός.
2. Η ενέργεια δεν χάνεται.
3. Η ενέργεια μετατρέπεται από μία μορφή σε άλλη χωρίς να λιγοστεύει (π.χ. από κινητική γίνεται θερμική, ή και το ανάποδο).
4. Η
ωφέλιμη ενέργεια σε κάθε μετατροπή που υφίσταται, λιγοστεύει, γιατί κατά την μετατροπή της, ένα μικρό –ή και μεγαλύτερο μέρος της- «χάνεται» μετατρεπόμενο σε μη χρήσιμη ενέργεια.
(π.χ. Η χημική ενέργεια που βρίσκεται μέσα στην βενζίνη, μετατρέπεται μέσα στον κινητήρα ενός αυτοκινήτου, σε κινητική ενέργεια -«χρήσιμη»- και σε θερμική ενέργεια -«άχρηστη»-).
Στο προκείμενο λοιπόν, η ηλεκτρική ενέργεια απορροφάται / καταναλίσκεται σε κάποια συσκευή, η οποία συσκευή κάνει κάποια δουλειά, μας αποδίδει κάποιο έργο (π.χ. σε έναν ηλεκτρικό θερμοσίφωνα, ο οποίος μας ζεσταίνει το νερό).
Εξετάζοντας το πράγμα από την πλευρά αυτού που παρέχει την ενέργεια (π.χ. του δικτύου της ΔΕΗ), η κάθε ηλεκτρική συσκευή η οποία συνδέεται σε αυτό, αποτελεί και μια "κατανάλωση" η οποία πρέπει να εξυπηρετηθεί.
Ένα "φορτίο" δηλαδή, που το δίκτυο αναλαμβάνει να τροφοδοτήσει.
Ο σχετικά "απρόσωπος" όρος φορτίο, απαλλάσσοντάς μας από τις ιδιαιτερότητες της κάθε συγκεκριμένης συσκευής, μας διευκολύνει να επικεντρωθούμε στην ουσία του ζητήματος.
Προκειμένου λοιπόν να δούμε το ζήτημα συστηματικά, αλλά και για να βοηθηθούμε στην εμπέδωσή του, οι διάφορες καταναλώσεις / φορτία, μπορούν να χωριστούν σε τέσσερις κατηγορίες, εκ των οποίων τρεις είναι οι βασικές.
{Παρατήρηση:
Στην ανάλυση που ακολουθεί, θα ασχοληθούμε μόνο με τα "γραμμικά" φορτία (το ρεύμα που τα διαρρέει έχει μια σταθερή -έστω και χρονικά μετατοπισμένη- αναλογία ως προς την τάση που το προκαλεί).
Δεν θα γίνει κάποια ιδιαίτερη μνεία στην άλλη μεγάλη "οικογένεια" των "Μη γραμμικών φορτίων" (π.χ. συσκευές που λειτουργούν με ηλεκτρονικά κυκλώματα ισχύος που ρυθμίζουν το φορτίο με παλμικό τρόπο (Switching με transistor, thyristor, triac κλπ)).
Βεβαίως τα κυκλώματα αυτά είναι πολύ κοινά, αλλά:
Α. Η κατανόηση της συμπεριφοράς τους, προϋποθέτει τα "γραμμικά φορτία".
Β. Για την μελέτη του θέματός μας, είναι υπεραρκετή η αναφορά στα "γραμμικά φορτία"
Γ. Η εμπεριστατωμένη αναφορά στα "μη γραμμικά φορτία" είναι πολύ πέρα, τόσο από τις προθέσεις του άρθρου, όσο και της πιθανής "αντοχής" πολλών εκ των αναγνωστών του.
Η παραμονή μας λοιπόν, στο "βατό γήπεδο" των γραμμικών φορτίων, είναι μια λογική ενέργεια, προκειμένου να "βάλουμε γκολ" και να μην "χάσουμε τη μπάλα"!}
{ Για τους στερούμενους χρόνου, φιλομαθείς αναγνώστες: Υπάρχει περίληψη του άρθρου στο τελευταίο παράρτημα.}