Ψηφιακή «απελευθέρωση»: Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζητά αποσύνδεση από αμερικανικούς τεχνολογικούς κολοσσούς

Στις 22 Ιανουαρίου 2026, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υιοθέτησε έκθεση για την «ευρωπαϊκή τεχνολογική κυριαρχία» και τις ψηφιακές υποδομές, με διακομματική στήριξη από μεγάλα μπλοκ του σώματος. Παρότι δεν πρόκειται για δεσμευτική πράξη δικαίου, το κείμενο λειτουργεί ως πολιτική κατεύθυνση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με στόχο τη μείωση της εξάρτησης της ΕΕ από αμερικανικές πλατφόρμες και υποδομές.

Κεντρική ιδέα του ψηφίσματος είναι η προώθηση μιας λογικής «European Tech First» στις δημόσιες προμήθειες. Η στόχευση αφορά κυρίως στρατηγικούς τομείς, όπου η Επιτροπή και τα κράτη-μέλη θεωρούν ότι το ρίσκο εξάρτησης μετατρέπεται σε ζήτημα ασφάλειας, συνέχειας λειτουργίας και γεωπολιτικής ευαλωτότητας. Σε αυτό το πλαίσιο, οι Πράσινοι ζήτησαν αυστηρότερη γραμμή, με προτίμηση λύσεων «Made in EU» ως κανόνα, όχι ως εξαίρεση.

Το cloud βρίσκεται στον πυρήνα του σκεπτικού. Οι ευρωβουλευτές ζητούν υποδομές και υπηρεσίες που υπάγονται καθαρά σε ευρωπαϊκό δίκαιο και περιορίζουν νομικές και τεχνικές εξαρτήσεις από τρίτες χώρες. Η συζήτηση συνδέεται, μεταξύ άλλων, με τον αμερικανικό CLOUD Act, ο οποίος προβλέπει ότι πάροχοι υπό αμερικανική δικαιοδοσία μπορούν να υποχρεωθούν να παραδώσουν δεδομένα που βρίσκονται στην «κατοχή, φύλαξη ή έλεγχό» τους, ακόμη και αν αυτά φιλοξενούνται εκτός ΗΠΑ. Αυτός είναι ένας από τους λόγους που η «κυριαρχία δεδομένων» επανέρχεται ως προϋπόθεση, ειδικά για δημόσιο, άμυνα και υγεία.

Στο λογισμικό, η έκθεση επαναφέρει ρητά την αρχή «Public Money, Public Code», δηλαδή κώδικας που χρηματοδοτείται με δημόσιους πόρους να διατίθεται ως ανοικτός, ώστε να ενισχύεται η επαναχρησιμοποίηση, η διαφάνεια, και ένα ευρωπαϊκό οικοσύστημα υπηρεσιών γύρω από ανοικτά πρότυπα. Η κατεύθυνση «κουμπώνει» με τις παράλληλες κινήσεις της Επιτροπής, όπως η δημόσια διαβούλευση για ευρωπαϊκή στρατηγική ανοικτών ψηφιακών οικοσυστημάτων, η οποία παρουσιάζεται ως συμπληρωματική σε επερχόμενες πρωτοβουλίες για cloud και AI.

Παράλληλα, το κείμενο πιέζει για «δημόσια ψηφιακή υποδομή» και διαλειτουργικότητα, με αναφορές σε πρωτοβουλίες όπως το Gaia-X και τα data spaces. Η πρακτική στόχευση είναι να μειωθεί το lock-in σε hyperscalers και να δημιουργηθούν συνθήκες ώστε ευρωπαϊκοί πάροχοι να μπορούν να ανταγωνιστούν όχι μόνο τεχνικά, αλλά και εμπορικά, μέσω ζήτησης από δημόσιες προμήθειες.

Στο χρηματοδοτικό σκέλος, επανέρχεται η ιδέα ενός «Sovereign Tech Fund» σε ευρωπαϊκή κλίμακα, ως εργαλείο για να στηριχθούν υποδομές και τεχνολογίες που δεν “βγαίνουν” εύκολα από την αγορά. Στην ίδια λογική, η «Apply AI strategy» τοποθετεί την υιοθέτηση AI ως στρατηγική προτεραιότητα, με αναφορές σε πόρους της τάξης του 1 δισ. ευρώ για ανάπτυξη και ενσωμάτωση λύσεων AI σε τομείς όπως δημόσιες υπηρεσίες και κρίσιμες εφαρμογές.

Για την Ελλάδα, το μήνυμα είναι ότι οι προδιαγραφές σε δημόσια έργα πληροφορικής και σε κρίσιμες υποδομές μπορούν να γίνουν πιο «κυριαρχικές», δηλαδή με έμφαση σε δικαιοδοσία, διαλειτουργικότητα, ανοικτά πρότυπα, και μακροχρόνια απεξάρτηση από κλειστά οικοσυστήματα. Το ανοιχτό ερώτημα είναι το χρονοδιάγραμμα, καθώς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν νομοθετεί μόνο του σε αυτό το πεδίο, και η μετάβαση από πολιτική γραμμή σε δεσμευτικές πράξεις θα περάσει από την Επιτροπή και τις ισορροπίες που θα διαμορφωθούν.

Πηγές

• Digital liberation: EU Parliament calls for detachment from US tech giants, heise online
• European technological sovereignty and digital infrastructure (2025/2007(INI)), European Parliament, Legislative Observatory
• Commission opens call for evidence on Open-Source Digital Ecosystems, European Commission
• Apply AI Strategy, European Commission
• A new AI strategy by the EU to cut reliance on the US and China, Digital Watch Observatory
• Gaia-X: the bid for a sovereign European cloud, Polytechnique Insights
• Cross-Border Data Sharing Under the CLOUD Act, Congressional Research Service (Congress.gov)