Η κίνηση των ΗΠΑ κατά της Anthropic εκθέτει την εξάρτηση της ΕΕ από αμερικανική AI

Στις 12 Ιουνίου 2026, η Anthropic ανακοίνωσε ότι θα απενεργοποιήσει άμεσα τα πιο προηγμένα μοντέλα AI της, μετά από εντολή της αμερικανικής κυβέρνησης να αναστείλει την πρόσβαση για αλλοδαπούς υπηκόους, επικαλούμενη λόγους εθνικής ασφάλειας. Συγκεκριμένα, η εταιρεία έλαβε διάταγμα ελέγχου εξαγωγών για την αναστολή πρόσβασης στα μοντέλα Fable 5 και Mythos 5 για όλους τους αλλοδαπούς υπηκόους, χωρίς να της κοινοποιηθούν οι συγκεκριμένες ανησυχίες εθνικής ασφάλειας.

Η εντολή και οι άμεσες συνέπειές της

Η μονάδα cloud AWS της Amazon ανακοίνωσε ότι η Anthropic της ζήτησε να ανακαλέσει την πρόσβαση στα μοντέλα για «όλους τους χρήστες σε όλες τις περιοχές», ενώ αξιωματούχος των ΗΠΑ επιβεβαίωσε ότι το Υπουργείο Εμπορίου εξέδωσε διάταγμα ελέγχου εξαγωγών για την αναστολή κάθε πρόσβασης στα Fable 5 και Mythos 5 από αλλοδαπούς υπηκόους.

Ο Dean Ball, πρώην αξιωματούχος του Λευκού Οίκου που συνέβαλε στο Σχέδιο Δράσης AI που εξέδωσε η κυβέρνηση το καλοκαίρι του 2025, δήλωσε σε ανάρτησή του ότι η εντολή σημαίνει πως όλοι οι «μη Αμερικανοί» θα αποκλειστούν από τα τελευταία μοντέλα της Anthropic, συμπεριλαμβανομένων αυτών που διαμένουν εντός ΗΠΑ, προβλέποντας υποχρεωτική επαλήθευση ιθαγένειας.

Σύμφωνα με την Wall Street Journal, οι συνομιλίες του διευθύνοντος συμβούλου της Amazon, Andy Jassy, με ομοσπονδιακούς αξιωματούχους ήταν αυτές που άμεσα πυροδότησαν τους νέους περιορισμούς που βαρύνουν πλέον μία από τις πιο στενά παρακολουθούμενες εταιρείες AI στον κόσμο.

Το ευρύτερο γεωπολιτικό πλαίσιο

Η εξέλιξη αυτή δεν έρχεται στο κενό. Τον Ιούλιο 2025, ο Πρόεδρος Τραμπ είχε υπογράψει την Εκτελεστική Εντολή 14320, με τίτλο «Promoting the Export of the American AI Technology Stack», με στόχο να διασφαλίσει ότι οι αμερικανικές τεχνολογίες, πρότυπα και μοντέλα διακυβέρνησης AI θα υιοθετηθούν παγκοσμίως, ενισχύοντας τη δέσμευση συμμάχων και εδραιώνοντας την τεχνολογική κυριαρχία των ΗΠΑ.

Τα μοντέλα Claude της Anthropic είναι ήδη ενσωματωμένα στο στρατιωτικό σύστημα Maven Smart System, όπου επεξεργάζονται δεδομένα πληροφοριών για την υποστήριξη επιχειρήσεων και, σύμφωνα με αναφορές, πρότειναν συντεταγμένες στόχων και ιεράρχηση πληγμάτων σε πραγματικό χρόνο.

Οι ΗΠΑ έχουν ήδη περιορίσει εξαγωγές προηγμένων chip και τεχνολογιών AI σε χώρες που θεωρούν στρατηγικούς ανταγωνιστές. Η υπόθεση Anthropic επεκτείνει αυτή τη λογική και στους συμμάχους: εάν η Ουάσινγκτον μπορεί να περιορίσει την πρόσβαση σε μοντέλα AI αιχμής με άμεση ισχύ, επικαλούμενη λόγους εθνικής ασφάλειας, η εξάρτηση της Ευρώπης από αμερικανικές εταιρείες AI μετατρέπεται σε στρατηγική ευπάθεια, και όχι απλώς σε ζήτημα προμηθειών ή καινοτομίας.

Η ευρωπαϊκή εξάρτηση ως στρατηγικό πρόβλημα

Η Ευρώπη διαθέτει τον πιο αναπτυγμένο κανονιστικό χάρτη AI παγκοσμίως, αλλά παραμένει εξαρτημένη από ξένους παρόχους μοντέλων, ξένες υποδομές cloud και ξένες αλυσίδες εφοδιασμού hardware. Οι Βρυξέλλες έχουν ήδη αρχίσει να πλαισιώνουν την εξάρτηση της Ευρώπης από αμερικανικές τεχνολογικές πλατφόρμες ως στρατηγική ευπάθεια, με νέα ατζέντα ψηφιακής κυριαρχίας που επιδιώκει τη μείωση της εξάρτησης από ξένο cloud, δεδομένα και υποδομές AI.

Η διαμάχη Anthropic-Πενταγώνου έχει σοβαρά πλήξει την εμπιστοσύνη στην αμερικανική τεχνολογία, ακριβώς τη στιγμή που πολλές χώρες επανεξετάζουν ήδη τις βαθιές εξαρτήσεις τους από αμερικανικές εταιρείες τεχνολογίας, ενώ οι ευρωπαϊκοί θεσμοί δεν έχουν ακόμα αντιμετωπίσει δημόσια το γεγονός ότι αυτή η διαμάχη καθιστά τις αμερικανικές εξαρτήσεις ακόμα δυσκολότερες να δικαιολογηθούν.

Η ψηφιακή κυριαρχία συζητιέται στις Βρυξέλλες ως μακροπρόθεσμη φιλοδοξία. Η διακοπή πρόσβασης στην Anthropic της δίνει άμεση πρακτική σημασία. Το κεντρικό ερώτημα που τίθεται τώρα: μπορούν ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, επιχειρήσεις και πανεπιστήμια να συνεχίσουν να λειτουργούν αν ένας κορυφαίος πάροχος AI των ΗΠΑ απενεργοποιήσει ξαφνικά την πρόσβασή τους;

Ο ανταγωνισμός και οι επιχειρηματικές πιέσεις

Η Anthropic βρίσκεται σε κρίσιμη φάση ανάπτυξης, επεκτείνοντας εταιρικά συμβόλαια και ανταγωνιζόμενη άμεσα το GPT-4o της OpenAI και το Gemini της Google για τον εταιρικό προϋπολογισμό AI. Περιορισμοί που δημιουργούν τριβή συμμόρφωσης για διεθνείς πελάτες δεν ευνοούν αυτή τη στρατηγική. Σύμφωνα με στοιχεία του 2025, σχεδόν το 80% της χρήσης του Claude από καταναλωτές προέρχεται ήδη από εκτός ΗΠΑ.

Η τεχνητή νοημοσύνη έχει πλέον ενταχθεί στο ίδιο πεδίο γεωπολιτικής διαχείρισης όπου βρίσκονται εδώ και δεκαετίες τα ημιαγωγά, ο τηλεπικοινωνιακός εξοπλισμός και η αμυντική τεχνολογία. Για την Ευρώπη, αυτό δεν είναι πλέον θεωρητικός κίνδυνος: είναι ένα επιχείρημα ότι η πρόσβαση δεν είναι εγγυημένη, και ότι σε στρατηγικές τεχνολογίες, ακόμα και σύμμαχοι μπορούν να επιβάλουν ελέγχους όταν αλλάζουν οι προτεραιότητες εθνικής ασφάλειας.

Πηγές

• Politico EU – US Anthropic order exposes EU AI dependency
• EU Today – US AI Export Controls Put Europe on Notice as Anthropic Pulls Models Offline
• Heinrich Böll Stiftung – Europe's AI Blind Spot: What the Anthropic-Pentagon Dispute Reveals
• Global Banking & Finance – Anthropic Disables AI Models After US Export Control Directive
• GovInfo – Executive Order 14320: Promoting the Export of the American AI Technology Stack (Ιούλιος 2025)