Δεν έφταναν οι ελλείψεις μνήμης, τώρα οι σπάνιες γαίες πιέζουν την αλυσίδα ημιαγωγών

Η ζήτηση από την τεχνητή νοημοσύνη έχει ήδη πιέσει κατηγορίες μνήμης υψηλής απόδοσης, αλλά ένα δεύτερο μέτωπο, οι πρώτες ύλες, επανέρχεται στο προσκήνιο. Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Reuters που επικαλείται το Tom’s Hardware, προμηθευτές που τροφοδοτούν κατασκευαστές ημιαγωγών με σπάνιες γαίες αντιμετωπίζουν περιορισμένα αποθέματα, σε βαθμό που κάποιοι να αποφεύγουν να αναλάβουν νέους πελάτες.

Παρά τη συμφωνία αποκλιμάκωσης που περιγράφεται ότι επιτεύχθηκε μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας τον Οκτώβριο του 2025, οι πιέσεις στην πράξη φαίνεται να παραμένουν. Το Reuters αναφέρει ότι αμερικανικές εταιρείες δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν άδειες εξαγωγής από την Κίνα για σκάνδιο, υλικό που συνδέεται με την παραγωγή τσιπ 5G σε τηλέφωνα και σταθμούς βάσης κινητής.

Το σκάνδιο δεν είναι η μόνη περίπτωση. Το Πεκίνο ζητά από τους εξαγωγείς να δηλώνουν τον τελικό χρήστη ως προϋπόθεση για άδεια εξαγωγής, και αυτό καλύπτει, όπως περιγράφεται, σχεδόν κάθε σπάνια γαία κινεζικής προέλευσης που μπορεί να αξιοποιηθεί σε λογικά κυκλώματα 14 nm ή μικρότερα ή σε μνήμες με 256 ή περισσότερα στρώματα. Με απλά λόγια, ο έλεγχος “κουμπώνει” πάνω στα πιο προηγμένα τμήματα της αγοράς.

Το Tom’s Hardware σημειώνει ότι η Κίνα άρχισε να εφαρμόζει περιορισμούς σε κρίσιμα ορυκτά τον Δεκέμβριο του 2024, ενώ η πιο “βαριά” μορφή ελέγχου ήρθε τον Απρίλιο του 2025 ως απάντηση σε αμερικανικούς δασμούς. Ιδιαίτερο βάρος έχει το ότι οι περιορισμοί δεν αφορούν μόνο τα ίδια τα υλικά, αλλά και εργαλεία και μεθόδους επεξεργασίας, κάτι που δυσκολεύει τρίτους να καλύψουν γρήγορα το κενό.

Περίπου έναν μήνα μετά την ανακωχή, η Κίνα εξέδωσε την πρώτη δέσμη αδειών εξαγωγής σπανίων γαιών. Ωστόσο, όπως αναφέρεται, οι άδειες είναι δεμένες με συγκεκριμένους αγοραστές και όχι με τη γενική αγορά, κάτι που σημαίνει ότι αρκετές εταιρείες μπορεί να χρειαστεί να περιμένουν. Το ίδιο ρεπορτάζ αναφέρει ότι ορισμένοι αμερικανικοί κατασκευαστές ημιαγωγών έχουν απευθυνθεί στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση για βοήθεια, με αξιωματούχο να εκφράζει στο Reuters τη θέση ότι ο στόχος είναι “ακριβώς η βιομηχανία ημιαγωγών”.

Στο ίδιο πλαίσιο, το Tom’s Hardware σημειώνει ότι η Κίνα “παρέχει σχεδόν το 61%” της παγκόσμιας προσφοράς, έχοντας προβάδισμα σε εξόρυξη, επεξεργασία και διύλιση. Η αντίδραση των ΗΠΑ, όπως περιγράφεται, περιλαμβάνει σχεδιασμό στρατηγικού αποθέματος κρίσιμων ορυκτών, την πρωτοβουλία Pax Silica για ανακατεύθυνση της αλυσίδας εφοδιασμού μακριά από την Κίνα, και σχέδιο του Πενταγώνου για χρήση τεχνητής νοημοσύνης στον καθορισμό τιμών αναφοράς για σπάνιες γαίες.

Σε αντίθεση με τις ελλείψεις μνήμης που πηγάζουν κυρίως από εκρηκτική ζήτηση, εδώ το πρόβλημα είναι η προσφορά πρώτων υλών και οι άδειες εξαγωγής. Το αποτέλεσμα για την αγορά μπορεί να μοιάζει, λιγότερη διαθεσιμότητα, υψηλότερο κόστος και μεγαλύτερη αβεβαιότητα για χρονοδιαγράμματα, ειδικά σε τσιπ που “κουμπώνουν” σε προηγμένες διαδικασίες.

Το ρεπορτάζ περιγράφει κυρίως πίεση σε προμήθειες και διαδικασίες αδειοδότησης, όχι άμεση “διακοπή παραγωγής” σε όλους τους ημιαγωγούς. Το κρίσιμο είναι η διάρκεια των περιορισμών και το πόσο γρήγορα μπορούν να εμφανιστούν λειτουργικές εναλλακτικές σε εξόρυξη και, κυρίως, σε επεξεργασία και διύλιση, που είναι το δύσκολο σημείο της αλυσίδας.

Το πιο ρεαλιστικό σενάριο είναι ότι ο κίνδυνος θα αποτυπωθεί πρώτα σε αυξήσεις κόστους, προτεραιοποίηση πελατών και πιο “σφιχτές” ποσοστώσεις για υλικά, πριν φανεί ως έλλειψη σε τελικό προϊόν. Αυτό θα είναι ιδιαίτερα αισθητό σε κλάδους που χρειάζονται σταθερές προμήθειες για προηγμένα τσιπ, όπως δίκτυα 5G και σύγχρονη καταναλωτική ηλεκτρονική.

• Chipmakers still suffering from rare earth shortages, says report — Tom’s Hardware
• Reuters (όπως αναφέρεται στο Tom’s Hardware) — Reuters